Korte notities 5

Don t worry

Verlichting eindigt altijd in grote dankbaarheid, diepe verwondering en onbedaarlijk lachen.

Meestal gaat dat op den duur wel over.

Dan blijft er alleen nog maar grote dankbaarheid, diepe verwondering en een stille glimlach over. Het alledaagse schittert met een verborgen licht.

 

 

 

In rust ben ik open onbegrensde ontvankelijkheid. Zo gauw ik denk, praat of handel neem ik een perspectief in, een positie, en ben ik een persoon in de wereld. Onontkoombaar, en geen probleem.

Een perspectief ontstaat als je een positie inneemt. Een positie kan nooit belangeloos zijn. Door te praten komen de reacties van anderen en ontstaat discussie en emoties. Door te handelen komen gevolgen. En voor je t weet lijk je helemaal weg uit de open helderheid.

Maar ook dat is niets anders dan een perspectief. Er in, er uit; hou jezelf niet voor de gek! Onbegrensde ontvankelijkheid omvat ook elk perspectief, maar wordt er nooit door gedefinieerd.

tussenkopje2

Wie keer op keer zichzelf er aan herinnert dat de huidige ervaring, wat die verder ook maar is, er alleen maar kan zijn omdat er een bewustzijn is dat dit opmerkt, gaat steeds beter zien dat dit vermogen tot kunnen opmerken de constante en onveranderlijke achtergrond is van elke gebeurtenis. Met andere woorden – ervaringen komen en gaan in iets wat stil en leeg is, maar alles door zijn aanwezigheid verlicht.. Het is deze achtergrond die het mogelijk maakt om ervaringen op te merken. Wat dan duidelijk wordt is dat niets op zichzelf staat, maar altijd door dit stille, lege, maar opmerkzame bewustzijn gekend wordt. Wat er ook maar is, het is iets wat ervaren wordt, het is iets wat opgemerkt wordt , het is iets wat tijdelijk in het bewustzijn verschijnt.

 

De neiging is heel sterk om de aandacht te richten op de ervaringen zelf, en het is een ommekeer van 180 graden om nu de aandacht te richten op datgene wat al die ervaringen opmerkt. Het is bovendien iets wat uiterst subtiel is. Twee redenen waarom de meeste zoekers er toch vaak langere tijd de voorkeur aan geven om zich op special “spirituele” ervaringen te richten. En dit ondanks de vele aanmaningen om de aandacht op de stille, onveranderlijke achtergrond te richten.

 

Toch ligt daar de bevrijding.

tussenkopje2

 

En ook: het is volkomen natuurlijk dat gedachten blijven komen. Het punt is niet dat je moet proberen ze te stoppen, maar te bevrijden. Dit wordt gedaan door in een staat van volkomen eenvoud te blijven, waarin gedachten kunnen opkomen en weer verdwijnen zonder dat daaraan andere gedachten worden gekoppeld. Als je niet langer voeding geeft aan het bewegen van gedachten kunnen ze uit zichzelf oplossen zonder een spoor achter te laten. Als je de staat van stilte niet langer bederft met mentale redeneringen en oordelen kun je zonder enige inspanning de natuurlijke sereniteit van bewustzijn volhouden. Laat soms gewoon de gedachten maar voorbij trekken en geef aandacht aan de onveranderlijke achtergrond waarin ze verschijnen. Hoe vaker je je aandacht daar op vestigt, hoe duidelijker het zal worden dat gedachten niet meer zijn dan flarden mist die oplossen zo gauw de zon van bewuste aanwezigheid voldoende kracht heeft om ze te doen oplossen.

tussenkopje2

Een mogelijk effect van verlichting kan zijn dat niet langer wordt geloofd dat denkbeelden een weergave van de realiteit zijn. Maar het is geen noodzakelijke voorwaarde dat je eerst stopt met in denkbeelden te geloven, je kunt hooguit zeggen dat het een beetje helpt. Een mogelijk effect van verlichting kan zijn dat de weerstanden wegvallen tegen wat hier en nu is. Maar het is geen noodzakelijke voorwaarde dat je eerst geleerd hebt om je helemaal open te stellen. Het maakt het hooguit iets gemakkelijker. Een mogelijk effect van verlichting kan zijn dat je geen interesse meer hebt in meningen en overtuigingen. Maar geen enkel effect is een voorwaarde. En het kan heel goed dat je na het ontwaken nog wel speelt met denkbeelden en meningen, of dat er nog wel allerlei weerstanden ontdekt worden, bijvoorbeeld in de omgang met anderen. Waarom niet? Alles is Dat. Ook wat helemaal niet Dat lijkt te zijn.

tussenkopje2

…En dan zijn er ook diegenen die al moe worden bij de gedachte dat er langdurige en intensieve beoefening nodig is voor de realisatie van diep en subtiel inzicht in de realiteit van leegte en de heldere en zelfverlichtende geest – ze praten alsof er geen enkel verschil is tussen de absolute en relatieve waarheid, tussen oppervlakkige meningen en diep weten; zeggen ze dat alle verschijnselen al bevrijd zijn voordat ze zich manifesteren; ontkennen ze dat er een pad is naar bevrijding; praten ze alsof illusie en waarheid hetzelfde zijn en proberen ook anderen hiervan te overtuigen. Ze beschouwen zichzelf als Boeddha’s en zien geen enkele noodzaak om innerlijke deugd te ontwikkelen.

En dus manifesteert zich bij hen geen enkele diepgang, is hun gepraat loos en zonder enige waarde, weten zij niets en menen daar trots op te moeten zijn. Alle uitspraken die zijn doen zijn misleidend en van geen enkele waarde, en niets van wat zij te berde brengen kan helpen om verder te geraken op het pad naar werkelijk inzicht. Integendeel, wie naar hen luistert komt in een toestand van absolute stilstand terecht maar ziet dat aan voor wijsheid. Het zijn nihilisten die anderen slechts hinderen in hun streven naar zelfrealisatie…”

Dampa Deshek (1122 – 1192).