Korte notities 2

big wave
 

Bent u bang voor water? Dit is misschien wel de enige website over verlichting die niet beweert dat u een golf bent die zich zou moeten realiseren dat hij eigenlijk de oceaan is. Het is al erg genoeg dat u zichzelf zoekt en we moeten de situatie niet nog erger maken door te suggereren dat u geheel of gedeeltelijk uit klotsend water bestaat.

 

 

 

Open staan is pas mogelijk als je je ontspannen en veilig voelt. Als je voortdurend jezelf, andere mensen en allerlei situaties beoordeelt en vergelijkt leef je steeds in spanning, en is er altijd een lichte mate van gevoelde onveiligheid. Daar hoef je je niet altijd van bewust te zijn – ik heb de indruk dat de mensen die het meest bezig zijn met oordelen ook het minst doorhebben dat ze voortdurend gespannen zijn. Ze lijken te denken dat vooral andere mensen hen voortdurend beoordelen of een streek willen leveren.

 

Vanuit open helderheid gezien zijn meningen, verhalen, oordelen of visies eerst en vooral bewegingen in en van de geest. Wat hun inhoud is doet er niet zoveel toe, want dit is nu eenmaal wat het denken doet; het produceren en geloven in meningen, verhalen, oordelen en visies. Dit gaat samen met een onophoudelijke stroom van allerlei andere gedachten en interne monologen die soms zelfs een complete mentale schijnwereld kunnen creëren. Het ziet er reëel uit en lijkt waar voor wie het gelooft, maar is dat niet. Maar omdat het vaak ook gedeeld wordt met mensen die vergelijkbare meningen, verhalen, oordelen en visies hebben lijkt het daardoor alleen nog maar echter.

 

Het grote verschil tussen denken en open helderheid is dat het laatste geen inhoud heeft; het is leeg en neemt geen standpunt in. Het ziet wat is; “een mening” zonder die te geloven of niet te geloven. Je kunt natuurlijk nog steeds een opinie over van alles en nog wat hebben, maar het wordt wel veel gemakkelijker om daar niet al te veel gewicht aan toe te kennen. Je neemt het niet meer zo serieus, maar vervalt ook niet in het tegenovergestelde “dat is maar een mening”. Want het bepaalt wel vaak wat er gedaan of nagelaten wordt – en kan dus ook allerlei consequenties hebben. En bovendien geeft het mede vorm – vaak onzichtbaar voor degene zelf – aan allerlei gevoelens en emoties.

 

Zelfonderzoek kan voor een belangrijk deel bestaan uit het opsporen van al die meningen, overtuigingen, verhalen en andere zaken waar we in geloven en die op de achtergrond van grote invloed zijn op hoe we ons voelen. Iedere emotie is niet alleen een reactie op wat er in onze omgeving gebeurt, maar wordt ook sterk bepaald door onze achterliggende overtuigingen.

 

Vooral als we vaak ongelukkig zijn kan een onderzoek naar net onder de oppervlak levende overtuigingen heel nuttig zijn. We kunnen zo’n onderzoek natuurlijk op eigen kracht doen, maar bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie kan ook hierin ook heel behulpzaam zijn. En Byron Katie is er natuurlijk een ster in.

 

De mate waarin je in staat bent om open te blijven wordt mede bepaald door het vermogen om de eigen mening te kunnen relativeren, bereid te zijn tot correctie door nieuwe informatie, geen angst te hebben om discussie en debat aan te gaan en nieuwsgierig te blijven omdat duidelijk is dat kennis nooit “af” is. Dat alles geeft de mogelijkheid om mee te bewegen met steeds wisselende omstandigheden en helpt om succesvol te handelen.

 

Maar samenvallen met open helderheid is het innemen van een positie die buiten het proces van het denken zelf staat. Zijn we daar dan zien we het samenhangend geheel van denken, voelen, willen en handelen zonder er nog volledig mee geïdentificeerd te zijn. Als de afstand voldoende is ziet het er een beetje uit als een krioelende mierenhoop, constant in beweging maar nergens naar toe gaand. Open helderheid is de rust waarin al het onrustig en nerveus heen en weer schieten van gedachten gezien wordt. Het ziet er daardoor ook gewoon wat minder reëel uit. Zoals we ook niet bang zijn dat we door de mieren gegijzeld zullen gaan worden.

tussenkopje2

Ontwaken is zien en ervaren dat het Ene het Ene ziet en ervaart.

tussenkopje2

Het heden is niet een moment dat voortdurend verglijdt – dat is het alleen als we het proberen te pakken te krijgen, een poging die alleen maar kan plaatsvinden als we ons in eerste instantie juist afscheiden van dit moment. Maar wie volkomen samenvalt met het huidige moment ontdekt dat eeuwigheid niet iets is wat heel lang duurt, maar juist datgene is wat buiten de tijd staat. Onze subjectiviteit is het aanwezig zijn in en als dit directe heden. In tijd ligt samsara, in het nu ligt nirvana.

 

Een baby leeft in het kleine hier en nu. Er is nog geen kennis van verleden en toekomst, en er is nog geen ervaring van zijn op andere plaatsen. Tijd en ruimte moeten nog ontsloten worden.

 

Het advies: “wees hier en nu” betekent niet dat je terug zou moeten keren naar de baby tijd, zo dat al kan. Het betekent dat je ziet dat alle tijd en alle ruimte hier op dit moment samenkomt.

 

Je hoeft ook geen conflict te krijgen met nadenken over verleden en toekomst. Dat is niet iets waar je aan moet ontsnappen of wat “eigenlijk niet meer mag”. Veel zaken zijn een stuk begrijpelijker als je ziet waar ze vandaan komen of hoe ze zich ontwikkelen. Context, verwante kennis, weet hebben van de geschiedenis, kunnen projecteren naar de toekomst zijn allemaal heel nuttige vaardigheden die niet opgegeven hoeven worden.

 

Wat je moet oefenen is rechtstreeks ervaren dat ook denken over wat niet hier en nu is hier en nu is.

tussenkopje2

Ik las het meerdere malen: verlichting is het gewone alledaagse leven. The ordinary mind is the Buddha mind. Maar dat werd dan wel weer beweerd door eigenaardige Japanse Zenmeesters in zwarte kimono’s (of hoe heten die dingen eigenlijk?). Of ik kwam het tegen in de context van Dzogchen, de tot voor kort geheime leer van de flink exotische Tibetanen. Tenminste, voor iemand uit het Amsterdam van de 21ste eeuw is dat toch een vreemd en mysterieus volk daar hoog in de bergen.

 

Maar ik had me misschien toch onvoldoende gerealiseerd dat je ook na het ontwaken de boodschappen nog steeds bij de Dirk van de Broek moet gaan halen.

tussenkopje2

De meeste mensen verlangen niet naar vrijheid. Ze willen alleen maar het verlangen naar vrijheid voelen.

tussenkopje2

Een concept is een abstract idee. “Bewustzijn” en “Realiteit” zijn voorbeelden van heel abstracte concepten. Om een concept te kunnen gebruiken zijn er drie dingen nodig: iemand die een concept gebruikt, het concept zelf (het woord, het begrip, de betekenis), en datgene waar het concept naar verwijst of wat wordt aangeduid.

 

“De Realiteit is Bewustzijn” kan ook gelezen worden als “Concept A is concept B” en dit wordt beweerd door “C”. Dat zijn drie concepten om te verwijzen naar iets wat conceptloos is. En hoewel het iets aanduidt wat ondeelbaar is, is er ook de splitsing in object en subject nodig. “Iemand” moet “iets” zeggen, want Bewustzijn zelf is woordloos.

 

Je doet het dus altijd fout. Het lot van de nondualist die iets zegt. Hij of zij (zo dualistisch kan het leven soms zijn) zegt in feite altijd “Deze zin is niet waar”. Als dat inderdaad waar is, is het dus niet waar, en als het niet waar is, is de zin waar.

 

Als op een gegeven moment het directe zien doorbreekt is dat volstrekt zonder de hulp van welk concept dan ook. Het is direct, woordloos, intuïtief, onmiddellijk, onbetwijfelbaar, eenvoudig en zelfbevestigend. Concepten zijn dan niet meer nodig. Waarom nog krukken gebruiken als je zelf kunt lopen?

tussenkopje2

Verlichting maakt een einde aan verlichting. Je valt buiten de boot en gaat zelf zwemmen.

tussenkopje2

Al dat gepraat over stilte! Na verlichting begint het feest pas echt.