Gelukkig zijn en je toch ongemakkelijk voelen.

 

1

In dit artikel gaan we kijken naar de methodes die er zijn om je gelukkiger te voelen, en geven we een aantal van de gebruikelijke tips om dat te bereiken. In het tweede deel kijken we juist naar het fenomeen van je ongemakkelijk voelen, onderzoeken we wat dat met geluk te maken heeft en bespreken we een methode om een radicaal einde te maken aan gevoelens van ongemak.

 

Je gelukkig voelen

 

 

Geluk is niet gemakkelijk vast te houden. Het komt, het gaat, maar het lijkt altijd korter te duren dan we zouden willen. Soms voelen we ons gelukkig omdat iets gelukt is, andere keren is het er zomaar en onverwachts. Een cadeautje van het bestaan. Zijn er manieren om je wat vaker gelukkig te voelen?

 

 

 

 

 

 

Ja, die zijn er – en er zijn ook al honderden boeken over verschenen. Die kun je gaan lezen, daar kun je met anderen over gaan praten, je kunt er cursussen in doen, uitzendingen over bekijken – en dan weet je veel meer over “hoe gelukkig te zijn”. Het is een onderwerp waar veel interesse voor is, en waar veel informatie over te vinden is. Mocht je meer willen weten: ga naar Google en zoek op “habits happy people” of vergelijkbare zoektermen en je vind een enorme lijst aan tips. Of ga naar de boekhandel of de bibliotheek en zoek de zelfhulp afdeling. Tientallen boeken zijn daar te vinden over dit onderwerp.

 

 

 

Ik geef hier 6 tips, (waarom altijd maar juist zeven?) maar er zijn er gemakkelijk nog veel meer te vinden. Je kunt ze zelf uit proberen, en als ze toch niet zo goed blijken te werken als gehoopt, kun je ook het tweede deel van dit artikel lezen: het onderzoeken van dat bijna constante, ondergrondse, ongemakkelijke gevoel dat er nog steeds iets niet klopt aan je leven. Maar nu eerst: 6 wetenschappelijk bewezen tips om je gelukkig te voelen.

Happy reading!

 

 

2 night at bora bora
 

Tip 1: Geld kan wel degelijk gelukkig maken – als je het gebruikt om mooie ervaringen te kopen, zoals bijvoorbeeld een vakantie op een prachtige plek, een parachutesprong, of een tango-cursus. Ervaringen die ook later, door ze te herinneren, opnieuw een gevoel van geluk kunnen oproepen. Verder kun je ook heel gelukkig worden als je geld gebruikt om het leven van anderen te verbeteren, en hoe nauwer je daarbij betrokken bent, hoe beter. Dus niet anoniem geld weggeven, maar de mensen leren kennen wiens leven daadwerkelijk een verandering ten goede kan ondergaan door jouw bijdrage.

 

 

 

Geld dat wordt gebruikt om nieuwe dingen te kopen levert hooguit geluk op voor een paar uur, maar na een week ben je er al aan gewend, en is het effect weer eens heel vluchtig gebleken. Geld dat wordt gebruikt als bescherming voor onzekere tijden die ooit zouden kunnen komen draagt nauwelijks bij aan geluk.

 

 

 

Ook zonder veel geld kun je gelukkig zijn, maar als je het dan toch hebt is dit het beste wat je er mee kunt doen.

 

 

3 friendship
 

Tip 2: Je wordt veel gelukkiger door aardig te zijn voor anderen, en je voor hen in te zetten, dan door het najagen van je eigen geluk. Door van anderen te houden wordt je gelukkiger dan door van jezelf te houden. Vriendelijkheid maakt gelukkig. Door actief dingen te doen die anderen gelukkig maken (een complimentje, een klein cadeautje, een aardig mailtje, vrijwilligerswerk) vergroot je je eigen geluk en dat van anderen. Ongelukkige mensen zijn vrijwel altijd veel te veel met zichzelf gepreoccupeerd. De oplossing is dan niet meer aan jezelf werken, maar juist minder. Richt je energie en aandacht op het vergroten van de kwaliteit van het leven van anderen.

 

 

4 work
 

Tip 3: De kwaliteit van je dagelijks leven bepaalt voor een groot deel of je je gelukkig voelt of niet. Daarom is het veel beter om werk te doen waar je je talenten in kwijt kunt en wat past bij de soort van persoon die je bent, dan kiezen voor de bestbetalende baan waar je niet echt gelukkig mee bent. Je leeft ook elke dag met je lichaam, dus als je daar goed voor zorgt kan dat een sterke basis voor je geluksgevoel zijn. Yoga, dansen, trainen, wandelen, sporten – ze kunnen allemaal bijdragen aan je geluksgevoel. Regelmatig goede seks helpt ook. Verder wordt je, na je werk, gelukkiger van actief hobbies beoefenen dan van televisie kijken. Geluk is een bijproduct van je richten op wat je graag doet.

 

 

5 sleur
 

Tip 4: Heb je iets gevonden wat je gelukkig maakt – een goede baan, een fijne partner, een prettige woonomgeving, accepteer dan dat er een zekere sleur kan optreden, dat geluk na een tijdje overgaat in tevredenheid. Dat is niet erg – je kunt daarnaast nog steeds dingen blijven doen die je leven zo af en toe extra leuk maken. Tevredendheid is de verdunde versie van geluk, maar dat is nog altijd beter dan onrustig najagen van nieuwe kicks.

 

 

6 get old
 

Tip 5: Wordt oud. Oudere mensen zijn over het algemeen stabieler en gelukkiger – ze kunnen beter relativeren, beter met zichzelf leven, zijn minder zorgelijk over de vraag “of ze het wel goed doen”. Actieve ouderen die zichzelf blijven ontwikkelen en contacten met anderen onderhouden zijn gelukkiger dan geranium-staarders.

 

 

 

Tip 6: Voel alles wat er te voelen is (woede, verdriet, wraak, verslagenheid, etc.) over de keren dat je door anderen beschadigd werd, en ga dan pas kijken of je ook kunt vergeven – niet eerder, want dan benadeel je jezelf door bepaalde belangrijke gevoelens niet te erkennen. Wees op je hoede voor de mensen die je opnieuw zouden kunnen beschadigen. Niet hoeven te vergeven omdat je niet beschadigd werd is nog altijd beter. En laat het verleden los: je ongelukkige jeugd is niet terug te draaien of over te doen, je relatie die op de klippen is gelopen gaat niet opnieuw weer sprookjesachtig worden, het geld dat je afgenomen is komt niet terug door daar boos over te blijven. Maar vermijd wel zoveel mogelijk contact met mensen die nu niet het beste met je voor hebben. Je kunt ze waarschijnlijk toch niet veranderen, maar je kunt wel je aandacht op diegenen richten die wel een positieve uitstraling hebben. Zoek gelukkige, inspirerende mensen op.

7 find inspriring people
 

 

 

Waarom we ons ongemakkelijk voelen

 

 

 

Mocht je alle tips en de vele andere die hierover te vinden zijn hebben uitgeprobeerd en toch het idee hebben dat er iets ontbreekt, dan kun je verder lezen; we onderzoeken hier dat vrijwel constant aanwezige gevoel van ongemak. Dat is de verdunde versie van lijden, dat vaak veel heftiger, veel sterker, maar vaak ook – gelukkig – korter van duur is. Het gaat natuurlijk ook om een glijdende schaal – het is moeilijk te zeggen waar lijden stopt en je ongemakkelijk voelen begint.

 

 

 

Het is in zekere zin ook wel goed dat we ongemak voelen, want net als pijn dat voor het lichaam doet vertelt het ons dat er iets mis is en dat we actie moeten gaan ondernemen. Een crisis zet ons in beweging. De evolutie van de mensheid is voor een groot deel te danken aan ontevredenheid en de drang om daar iets aan te doen. Cultuur en technologie zijn mogelijk geworden door actie, gedreven door het willen opheffen van ongemak. Het is de wortel van elk verlangen. Het is daarom ook diep in ons systeem ingebakken dat we verlangen en onrust voelen. Dat we iets willen gaan verbeteren.

8 big city
 

 

 

Het systeem werkt al miljoenen jaren. Ontevredenheid heeft ons hier gebracht. Ongemak heeft ons altijd in beweging gehouden en het is in zekere zin ook niet persoonlijk. Iedereen wordt geboren met het vermogen om ongemak te voelen en daardoor in beweging te komen. Iedereen kan fysiek pijn voelen – en dat is nuttig voor de soort, maar erg vervelend voor het individu.

 

 

 

Daarom is je enigszins ongemakkelijk voelen voor veel mensen ook vrijwel constant aanwezig – een zeurende zoemtoon die niet eens meer echt opvalt, omdat het “normaal” is om je zo te voelen. En omdat veel mensen die je kent dat ook voelen lijkt het ook alsof het leven “nu eenmaal zo is”.

 

 

 

Dat maakt meditatie of mindfulness soms ook zo confronterend – als je stil staat bij wat er nu werkelijk in je omgaat begin je te zien hoeveel negativiteit er eigenlijk in je zit. Constant.

 

 

9 woman mirror
 

Veel vrouwen denken bijvoorbeeld verscheidene keren per dag iets negatiefs over hun eigen lichaam. Ze kijken er naar en voelen een kort moment van kritische beoordeling, negativiteit, te kort schieten. Ze zien altijd wel iets wat ze aan zichzelf zouden willen veranderen. Ze zijn ook gevoelig voor de beoordeling van anderen – vaak zien ze zichzelf door de ogen van de ander, en hoewel veel daarvan geprojecteerd is, voelt het vaak heel reëel.

 

 

 

Mannen zijn juist vaker gepreoccupeerd door de mogelijkheid van falen, maar nog banger dat dat zichtbaar is. Ook zij voelen zich vaak beoordeeld, niet zozeer op hun fysieke verschijning, maar wel op hun prestaties.

 

 

 

Maar dat zijn misschien nog wel te sterke voorbeelden. Je kunt ook denken aan:

-haast hebben omdat je toch weer iets te laat de deur uit gaat

-piekeren over rekeningen die je allang had moeten betalen, maar waar nu geen geld voor is

-de buurman die alweer te veel herrie maakt

-dat gesprek met je vriendin dat je nog eens moet hebben over haar ongepast reacties als ze te veel drinkt

-je leven dat eigenlijk geen echt success of mislukking is, maar zo alledaags, zo gewoon, zo niks.

 

 

 

Dukkha

 

 

10 sadness
 

De boeddhisten hebben hier de term “dukkha” voor, wat vaak wordt vertaald als “lijden”. Maar het is misschien correcter om het te vertalen als “ongemak”. De constatering dat leven niet gemakkelijk is.

Het mooie van Boeddhisme is dat het alle problemen die mensen kunnen hebben samenvat in die ene term: dukkha. Het achterliggend idee is dat onze natuurlijke staat er één is van vrede, geluk, perfectie, helderheid – maar dat het voortdurend ervaren van dukkha dit schijnbaar lijkt te overschaduwen. Zonder dit gegeven zouden we het leven grotendeels probleemloos ervaren. Het probleem is niet al die kleine ongemakken, het is onze irritatie er over – de constante wens dat het anders zou zijn.


 

 

10 rushhour
 

Het gaat dan over het alledaagse ongemak. Dat we niet hebben wat we willen, maar wel hebben wat we niet willen. En eigenlijk is geluk eerst en vooral de afwezigheid van dit ongemak. Lijden is echt, onontkoombaar, duidelijk aanwezig – niet te negeren. Maar geluk is maar heel soms echt sterk aanwezig – veel vaker is het vooral de afwezigheid van het gevoel dat het anders zou moeten zijn dan het is. Dan is er ineens even geen ongemak, geen ontevredenheid, geen stress, geen verveling. En het is die afwezigheid die voelt als geluk.

 

 

 

De momenten dat ongemak afwezig is voelen heerlijk. Het is licht, probleemloos, alles valt op de juiste plaats. Het loopt lekker, het klopt. Je hoeft er niet over na te denken, je hoeft er niets aan te veranderen, het is precies goed. Het is de staat van natuurlijke, open helderheid.

 

 

 

Geluk als de afwezigheid van ongemak

 

 

 

Geluk wordt dan niet gedefinieerd als een positief gevoel, maar als de afwezigheid van het verlangen naar iets anders. Alles is precies zoals het moet zijn. En dat is niet omdat de werkelijkheid goed is – die is gewoon wat die is – maar omdat jij niet langer daar iets anders van wilt maken. Als we het voelen van ongemak zien als iets dat we zelf doen, dan wordt daardoor ook duidelijk dat we een bepaalde keuze hebben. Hoe we ons verhouden tot dit huidig moment, hoe we er op reageren, hebben we in ieder geval gedeeltelijk zelf in de hand. Het huidig moment is ook onze directe toegang tot onze kracht. Als je iets wilt veranderen kan dat alleen maar nu. We hoeven ons niet afhankelijk op te stellen, we kunnen er ook zelf voor kiezen ons geluk niet alleen maar te laten bepalen door succes, slagen, status of de beoordeling door anderen.

11 all the world is a stage
 

 

 

Geluk als een positieve ervaring wordt misschien ook wel te veel geassocieerd met beloning, met krijgen wat je wil. Natuurlijk helpt dat wel om het gevoel van ongemak tijdelijk op te heffen, en daarom voelt het ook zo goed. Maar wat je dan eigenlijk voelt is het verdwijnen van het negatieve, wat als opluchting wordt ervaren. Maar het is altijd tijdelijk, en dan komt de gewoonte van ongemak weer terug.

 

 

 

Op zoek gaan naar beloning is niet zo’n goede strategie. De ervaring leert dat je toch vaak niet precies krijgt wat je wil, en soms helemaal niet. Het maakt je bovendien afhankelijk, en versterkt daardoor eigenlijk ook je gehechtheid aan de uitkomst van de loop der gebeurtenissen – die je vaak niet kunt beïnvloeden. Natuurlijk kun je ook positief verrast worden, maar dat versterkt alleen maar het onderliggende probleem, namelijk dat externe factoren bepalen of je al dan niet geluk ervaart.

 

 

 

Geloven dat geluk voelen afhangt van het krijgen van “iets” betekent dat je op zoek gaat naar meer zekerheid, een hoger salaris, meer gadgets, meer goedkeuring, meer likes op Facebook, meer diploma’s, meer vakanties. Maar het dient eigenlijk allemaal alleen maar om het opheffen van dat knagende gevoel van ongemak.

 

 

 

Want eigenlijk bestaat geluk niet. Het is het opheffen van ongemak, het niet langere wensen om iets te veranderen aan het huidig moment, die de ervaring geeft van volkomen op je gemak zijn. Geluk zoeken is het missen van de mogelijkheid om juist op dit moment te ontspannen in wat is. Zonder dat het aan allerlei voorwaarden zou moeten voldoen. Nu, dit, is zichzelf genoeg.

 

 

 

Daar uit stappen gaat ook niet zomaar – daar is bewuste inspanning voor nodig. Het zorgvuldig ontmantelen van een vrijwel onbewuste, automatische manier van reageren vereist inspanning. Uitruimen. Bewust worden van de neiging om in actie te komen en dit omzetten in gelijkmoedigheid, geduld en aandachtig kijken naar impulsen zonder daar op in te gaan. Niet vrije wil, maar vrijheid om niet te willen. Stoppen met meedoen aan de race naar meer, groter, beter, sneller, moderner, glanzender. Zelfbepalend worden door te accepteren wat is, ook als dat de wil om te veranderen omvat. Maar vooral, rusten in wat hier nu is.

 

 

 

Meditatie van open ruimte

 

 

12 meditation
 

De beste manier om vertrouwd te raken met het ontbreken van dat constant aanwezig gevoel van ongemak is de meditatie van open ruimte. Daarbij leren we om volkomen natuurlijk en ontspannen te zijn door alles wat er gebeurt te zien als fenomenen die komen en gaan in de ruimte van ons bewuste aanwezigheid. De tekst van Dilgo Khyentse geeft hier meer aanwijzingen over.

 

 

 

Het gaat er om dat je leert om simpelweg gewoon te zitten en te kijken naar wat er gebeurt, gewoon, zoals het is. Je bent niet speciaal aan het mediteren, je gaat niet iets bijzonders bereiken, of iets dieps ervaren – nee, je bent aanwezig met wat is en constateert hoe het voelt, zonder daar verder iets aan te willen veranderen. Je hoeft ook niet speciaal alert, of juist vredig te zijn. Als je ziet dat je onrustig wordt stop je even, je ontspant, en gaat dan weer verder. Als je heel bijzondere ervaringen hebt – mooi, geniet ervan als ze zich voordoen, maar probeer ze niet te herhalen en denk niet dat jij nu speciaal bent (geworden). Bekijk alles alsof het volkomen nieuw is, en probeer zo min mogelijk commentaar te leveren. Het is wat het is. Niet meer, niet minder.

 

 

 

Als je dat regelmatig doet zul je steeds vaker een gevoel van open verwelkomende ruimte ervaren. Helderheid en eenvoud, spontaniteit en humor kunnen gaan groeien. Het alledaagse wordt bijzonder door er niet langer iets van te hoeven vinden of er iets mee te moeten.

 

 

 

Gevoelens van ongemak verdwijnen, omdat je nu niet langer iets wilt veranderen aan je huidige ervaring. Het is goed zoals het is.