Drie niveaus van spirituele beoefening

Girl looking at balloons
 

We zouden kunnen spreken over drie niveaus van spirituele beoefening: het fysieke, het psychologische en het subtiele niveau. Uiteraard lopen ze in elkaar over, en het is niet ongebruikelijk dat iemand afwisselend op elk van deze niveaus functioneert, maar dat in wisselende mate doet, afhankelijk van zijn of haar voorgeschiedenis, belangstelling, overtuigingen en bedrevenheid in meditatie.

 

Over het fysieke en psychologische niveau is elders veel informatie te vinden, maar hier richten wij ons vooral op het subtiele domein. Dat betekent ook dat er geen enkele aandacht wordt geschonken aan zaken als gezonde voeding, yoga, ontspanning of concentratie oefeningen, en heel weinig aan wijze levenslessen, het openen van het hart, het doorgronden van onze vroegere conditioneringen of leren in het hier en nu te zijn. Ook is er geen specifieke informatie te vinden over hoe je zou moeten leven, en of je bijvoorbeeld nu juist je verlangens moet uitleven of dat het beter is om te leren onthecht te zijn. Niet dat deze kwesties onbelangrijk zouden zijn, maar je kunt daarover al veel informatie en meningen op andere plekken vinden.

 

Hier gaan we uitgebreid in op de vragen rond de aard van verlichting, bevrijding of zelfrealisatie en wat je kunt doen om dat te bereiken en daarin te stabiliseren. (En of er überhaupt wel sprake is van bereiken). Behalve veel zelf geschreven teksten vind je hier ook vertalingen uit de tradities van Advaita, Zen en Dzogchen (in ontwikkeling). De nadruk ligt vooral op het direct verwijzen naar de onmiddellijke realisatie. Ik vind het minder belangrijk of je ook bekend bent met de historie van deze tradities, de ideeën van de verschillende scholen, de fijnere details van het vertalen van termen uit het Tibetaans of Sanskriet, etc, etc. De nadruk ligt op het toegankelijk maken van informatie over verlichting – iets wat veel minder moeilijk of mysterieus is dan je misschien zou denken.

 

Het zijn over het algemeen (voor een website) vrij lange teksten, al zijn er een groot aantal die in een paar minuten gelezen zijn. Je zou ook kunnen overwegen om ze op een tablet, of uitgeprint, te lezen. Toch zul je over het algemeen niet veel meer dan tien minuten nodig hebben om een heel artikel te lezen. Er worden regelmatig nieuwe geplaatst – op de homepage kun je bij "laatste artikelen" gemakkelijk zien welke recentelijk zijn toegevoegd. Mochten ze vragen oproepen, of wil je er op reageren dan kun je de contactgegevens vinden bij “wie ben ik”. Ik zie je reactie graag tegemoet.

 

Hieronder vind je nog een korte uitleg over wat er bedoeld wordt met het fysieke, psychologische of subtiele niveau van spirituele beoefening. In het menu hiernaast vind je de links naar de overige artikelen.

 

Kalmeren van de geest

Het fysieke niveau van contemplatie en meditatie richt zich vooral op het lichaam zelf en de meest gesloten aspecten van het denken. Veel ervan is gericht op het kalmeren van het brein en het vertrouwd raken met het eigen lichaam. De beste praktijkvoorbeelden hiervan zijn leren beter en bewuster ademhalen door yoga, fysieke ontspanning door de beoefening van asana’s, de correcte lichaamshouding aanleren om te kunnen mediteren, en shamata; meditaties die de geest rustiger, krachtiger en helderder maken.

 

Door deze oefeningen komt er in het lichaam en de geest meer rust, neemt het vermogen tot concentratie toe, worden de belangrijkste knopen en spanningen wat losser gemaakt, en wordt men in het algemeen wat minder gespannen, neurotisch en egocentrisch. Hierdoor wordt het steeds beter mogelijk om langere tijd ontspannen en gefocust te blijven zonder steeds maar weer te worden afgeleid door een onrustige geest of gevoeld ongemak in het lichaam.

concentrated reading

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het psychologische niveau begint meer beschikbaar, kenbaar, voelbaar te worden naarmate het steeds gemakkelijker wordt om geest en lichaam langere tijd in rust te ervaren. In het lichaam beginnen zich bepaalde transformaties te voltrekken als de prana of levensenergie vrijer door het lichaam kan stromen en de verschillende chakra’s zich verder openen. Het doet er niet zo toe of je echt in het bestaan van chakra’s gelooft als knooppunten van subtiele energie of ze meer ziet als metaforen voor bepaalde niveaus van ontwikkeling. In beide gevallen geldt dat overleven, seksualiteit en lust, macht en controle niet langer “issues” zijn die spanning en aandacht nodig hebben, maar die een plek hebben gekregen en waarmee de omgang als vanzelfsprekend wordt gezien.

 

De juiste fysieke houding tijdens meditatie is nog steeds wel belangrijk omdat dit helpt om de energie gemakkelijk door het lichaam te laten stromen. De geest is veel vaker kalm en de meeste mentale ervaringen worden gekenmerkt door stabiliteit, sereniteit, een gevoel van overzicht en controle, en het vermogen om nu ook meer subtiele innerlijke ervaringen waar te nemen. Op den duur is er ook een steeds sterker gevoel van vrede, vreugde en je op je gemak voelen. Het leven wordt als zinvol ervaren, zonder dat er ontkend wordt dat er nog steeds wel problemen kunnen opkomen, maar het gevoel daardoor overweldigd te worden is er (bijna) niet meer.

 

Omdat nu ook de bovenste chakra’s zich aan het openen zijn is er meer hartsenergie en is er vaker een ervaring van openheid, ruimte, verbondenheid en een diep weten dat het goed is. Denken, of beter gezegd, zorgen maken, oordelen en steeds met jezelf in gesprek zijn, is allang niet meer allesbepalend, en sterke emoties zijn er veel minder vaak omdat de gerichtheid op het eigen ik of juist het altijd maar zorgen voor de ander niet meer als heel belangrijk wordt gezien. Er is een vanzelfsprekende vorm van zelfvertrouwen die niet arrogant of afgesloten is.

contemplating in blue
 

Het wordt daardoor steeds meer mogelijk om door gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties heen te kijken; het leven begint transparant te worden en de eerste glimpen van een niet-conceptuele staat van bewust aanwezig zijn begint zich te ontvouwen.

 

Dit is de opening naar het meest subtiele domein, dat van het Atman, of het Zelf van Advaita (dat wat nooit geobjectiveerd kan worden), of het bewustzijn van Helder Licht, Leegte en spontane zelfbevrijding van verschijnselen (Dzogchen). Licht, een gevoel van ruimtelijkheid en openheid wordt steeds meer de directe en onmiddellijke ervaring. Eén manier om dit te beschrijven is dat Helder Licht, als directe manifestatie van de Ongeboren Ongrond door allerlei lichamelijke, geestelijke en waargenomen verschijnselen heen begint te schijnen, waardoor ze volkomen transparant beginnen te worden. Alle dimensies, zowel innerlijke als uiterlijke, worden hierdoor verlicht en geopend. Ze worden geopend totdat ze opgelost zijn en er alleen nog maar licht is, dat zich manifesteert als volkomen leegte, een lege dans van verschijnselen zonder enige kern, duurzaamheid of betekenis – terwijl ze toch vol van betekenis zijn op hun moment van verschijnen, maar niets achterlaten als ze ook weer verdwijnen. Dit heldere licht is wat wij zijn en altijd waren. Het is niet iets wat ontwikkeld kan worden, maar wel onthuld of ontdekt wordt als het altijd aanwezige. Het heeft centrum noch begrenzing. We ervaren, nee zijn, een enorme open aanwezigheid die alle verschijnselen kent, opmerkt, en loslaat voordat ze gegrepen kunnen worden. Het is een altijd aanwezig besef van wat is zonder daardoor bepaald te worden. Alles leeft in dit licht, en er is niets wat dit licht zou kunnen doen verminderen. Het is puur, helder, open.

Watching clouds
 

Deze herkenning is verlichting.